Freelance Markt Index Q3: Freelancemarkt verandert, maar kansen voor freelancers blijven

Zomerdip, maar niet alleen door de zomer

Een deel van de terugval is seizoensgebonden. In de zomer worden traditioneel minder freelancers ingehuurd. Toch is de daling dit jaar duidelijk sterker dan in 2024 en 2025. Van de ondervraagde opdrachtgevers verwacht nog maar 21% komend kwartaal meer freelanceopdrachten uit te zetten. Daartegenover staat 46% die juist minder opdrachten verwacht.

Opvallend is dat opdrachtgevers de terughoudendheid niet alleen verklaren door de zomer. Ook voldoende bezetting, een beperkte inhuurbehoefte en een voorkeur voor vaste medewerkers spelen een rol. De markt valt daarmee niet stil, maar opdrachtgevers lijken duidelijk voorzichtiger te worden met externe capaciteit.

Minder langdurige opdrachten

Die voorzichtigheid is ook terug te zien in de duur van opdrachten. Bijna één op de vier opdrachtgevers geeft aan dat freelanceopdrachten doorgaans minder dan een maand duren. Nog eens 14% werkt meestal met opdrachten van één tot drie maanden. De grootste groep, 43%, hanteert opdrachten van vier tot zes maanden.

Daarmee lijkt de markt steeds meer te verschuiven richting tijdelijke en duidelijk afgebakende inzet. Freelancers worden vooral ingezet om snel capaciteit aan te vullen: 47% van de opdrachtgevers noemt capaciteit als belangrijkste reden om een freelancer in te huren. Flexibiliteit volgt met 41%.

Ook de omvang van de flexibele schil neemt af. 67% van de organisaties zette in het afgelopen jaar maximaal vijf freelancers in. Grote groepen freelancers binnen één organisatie komen daardoor minder vaak voor. De inhuur wordt volgens de FMI steeds meer incidenteel.

Ervaring belangrijker dan ooit

Voor freelancers betekent de veranderende markt dat onderscheidend vermogen belangrijker wordt. Bij het selecteren van een freelancer kijkt maar liefst 87% van de opdrachtgevers vooral naar ervaring. Snelle beschikbaarheid volgt met 29%, terwijl het tarief voor 23% het belangrijkste selectiecriterium is.

Dat is een interessant signaal voor zelfstandigen. In een markt waarin opdrachtgevers kritischer en selectiever inkopen, lijkt alleen een concurrerend uurtarief onvoldoende. Aantoonbare ervaring en expertise wegen zwaarder bij de keuze voor een freelancer. Tegelijkertijd kan snel beschikbaar zijn juist bij korte opdrachten een belangrijk voordeel opleveren.

Ook de beoordeling van freelancers blijft overwegend positief. 23% van de opdrachtgevers beoordeelt de kwaliteit van freelancers als hoger dan die van vaste medewerkers, tegenover 9% die de kwaliteit lager inschat. 37% vindt de kwaliteit vergelijkbaar. Wel is het positieve oordeel minder uitgesproken dan eerder dit jaar.

Uurtje-factuurtje blijft dominant, maar projectbasis wint terrein

Ook de manier waarop freelancers worden betaald verandert. Uurtje-factuurtje blijft met 66% veruit de meest gebruikte betalingsstructuur. Tegelijkertijd wordt werken op projectbasis steeds belangrijker: 24% van de opdrachtgevers betaalt freelancers inmiddels op projectbasis.

Voor opdrachtgevers biedt dat meer duidelijkheid over de totale kosten van een opdracht. Voor freelancers kan het betekenen dat niet alleen het uurtarief, maar ook het resultaat en de waarde van een project belangrijker worden bij het bepalen van de prijs.

Opvallend is bovendien dat kwaliteit en communicatie inmiddels belangrijkere uitdagingen vormen dan regelgeving. 31% van de opdrachtgevers noemt de kwaliteit van het werk als grootste uitdaging en 20% communicatie. Wetgeving wordt door 13% genoemd.

Wetgeving blijft wel degelijk van invloed

Dat betekent niet dat de onzekerheid over zzp-wetgeving verdwenen is. Bijna 30% van de opdrachtgevers maakt inmiddels gebruik van alternatieve contractvormen, zoals detachering of payroll. Bij organisaties waar een verschuiving plaatsvindt, wordt vooral detachering vaker genoemd, gevolgd door payroll.

Bijna 45% van de opdrachtgevers geeft bovendien aan dat de handhaving op schijnzelfstandigheid een rol speelt bij de keuze voor een alternatieve contractvorm. Tegelijkertijd laat 52% weten zich hierdoor niet te laten afschrikken.

Juist daar zit mogelijk ook de sleutel voor herstel. Ruim twee derde van de opdrachtgevers verwacht namelijk weer méér zzp’ers in te huren zodra er meer duidelijkheid komt over de regels rond zzp-inhuur. Volgens de Freelance Markt Index verwacht 44% zelfs een sterke toename en 24,8% een kleine toename.

ICT blijft de motor van de freelancevraag

Ondanks de voorzichtigere markt zijn er duidelijke verschillen tussen vakgebieden. Het totale aantal opdrachten blijft vrijwel gelijk, maar onder de oppervlakte verschuift de vraag flink.

ICT blijft de belangrijkste motor van de freelancevraag en is inmiddels goed voor ruim de helft van alle opdrachten op Freelance.nl. Ook techniek, finance en marketing laten groei zien. Daartegenover staan dalingen in onder meer communicatie, data analytics en overheidsbeleid.

Vooral marketing & sales en techniek vallen op. Het aantal opdrachten in marketing & sales ligt 39% boven het niveau van een jaar eerder. Techniek groeide opnieuw met 23% en ligt inmiddels 17% boven het niveau van vorig jaar. Financieel & administratie laat bijna 12% groei zien.

Niet iedere specialist profiteert echter van de ontwikkeling. Het aantal opdrachten voor communicatie ligt inmiddels ruim 30% lager dan in 2025. Ook data analytics laat na eerdere groei een daling van bijna een kwart zien. Bij overheidsbeleidsvorming en -uitvoering daalt het aantal opdrachten met 18% en ligt het volume inmiddels 44% onder het niveau van een jaar geleden.

Meer zzp’ers, maar niet meer werk

Een ander opvallend beeld komt naar voren uit de combinatie van KvK- en CBS-cijfers. Het aantal zzp’ers in Nederland is in het tweede kwartaal van 2026 opgelopen tot ruim 1,8 miljoen. Tegelijkertijd daalt het totale aantal gewerkte uren door zelfstandigen.

In het tweede kwartaal werkten zzp’ers gezamenlijk ongeveer 750 miljoen uur. Dat zijn 33 miljoen uur minder dan een jaar eerder. De daling ten opzichte van het eerste kwartaal is met twee miljoen uur wel kleiner geworden. De tegenstelling blijft daarmee bestaan: er komen zelfstandigen bij, maar de hoeveelheid werk groeit niet in hetzelfde tempo mee.

Dat maakt de huidige markt vooral uitdagend voor freelancers die weinig onderscheidend vermogen hebben. Wie beschikt over specialistische kennis, aantoonbare ervaring en snel beschikbaar is, heeft in de huidige markt duidelijkere troeven in handen.

Voorzichtigere markt, maar geen stilgevallen markt

De nieuwe Freelance Markt Index laat daarmee vooral een markt zien die verandert. De forse daling van de index naar 89 is een duidelijk waarschuwingssignaal, maar het vrijwel stabiele aantal opdrachten laat zien dat er nog steeds vraag is naar zelfstandige professionals.

De belangrijkste verandering zit in de manier waarop opdrachtgevers die vraag invullen. Opdrachten worden korter, de flexibele schil wordt kleiner en organisaties selecteren scherper op ervaring, expertise en beschikbaarheid. Tegelijkertijd winnen alternatieve contractvormen terrein zolang de onzekerheid over de regels rond zzp-inhuur blijft bestaan.

Voor freelancers betekent dit dat de markt minder ruimte laat voor een afwachtende houding. Een duidelijke specialisatie, relevante ervaring en een goed netwerk worden belangrijker. Voor opdrachtgevers ligt er juist een kans om snel toegang te krijgen tot specialistische kennis en tijdelijke capaciteit. En zodra er meer duidelijkheid komt over de regels rond zelfstandigheid, kan een belangrijk deel van de huidige terughoudendheid volgens de FMI weer omslaan in extra vraag.

Bekijk het volledige rapport