De verplichte AOV versus pensioenopbouw: zo verdeel je als zzp'er je financiële buffers in 2026

Wat is die verplichte AOV eigenlijk?

AOV staat voor arbeidsongeschiktheidsverzekering. Die keert uit als je door ziekte of een ongeluk niet meer kunt werken. Voor werknemers regelt de werkgever dit grotendeels. Voor zzp'ers was het tot nu toe een eigen keuze en een keuze die velen uitstellen of bewust oversloegen.

Dat verandert. De wetgever werkt aan een verplichte basisverzekering voor zelfstandigen. De exacte invoeringsdatum en premies zijn nog niet volledig vastgesteld, maar de richting is duidelijk: ook als zzp'er ben je straks verplicht verzekerd tegen het risico dat je inkomen wegvalt door arbeidsongeschiktheid.

De gedachte erachter is simpel: wie ziek wordt en geen verzekering heeft, valt terug op de bijstand. Dat is niet alleen persoonlijk een ramp, maar ook een rekening die de samenleving betaalt. De verplichte AOV moet dat voorkomen.

Rust in ruil voor een premie

Opvallend genoeg reageren veel zzp'ers niet alleen negatief op de komst van de verplichte AOV. Op forums en in communities klinkt ook een ander geluid: eindelijk duidelijkheid. Geen twijfel meer of je het risico wel of niet neemt. Geen schuldgevoel als je de verzekering steeds uitstelde.

Die rust heeft een prijs, maar die prijs levert ook iets op. Wie weet dat het basisinkomen bij ziekte geregeld is, kan bewuster nadenken over de rest van zijn financiële planning. En dat is precies waar het interessant wordt.

Het fiscale voordeel dat je niet wilt missen

Zzp'ers die winst maken uit hun onderneming, kunnen de premie voor een AOV aftrekken als bedrijfskosten. Dat betekent dat je de premie betaalt van je bruto-inkomen, niet van wat er netto overblijft. Afhankelijk van je belastingschijf scheelt dat al snel een kwart tot bijna de helft van de premie.

Datzelfde geldt overigens voor pensioenopbouw via de zogeheten lijfrenteregeling. Stort je geld in een erkend pensioenproduct, dan is die inleg fiscaal aftrekbaar. Je betaalt pas belasting als je het geld later opneemt en dan vaak tegen een lager tarief, omdat je dan minder verdient.

Dit is een van de weinige plekken waar de Belastingdienst zzp'ers écht tegemoetkomt. Gebruik je die ruimte niet, dan laat je geld liggen.

Hoeveel ruimte heb je nog voor pensioen?

Hier wordt het een rekensom. Stel — puur als voorbeeld — dat je als zzp'er een jaarwinst hebt van 60.000 euro. Na belasting en zelfstandigenaftrek houd je netto een flink stuk minder over. Van dat nettobedrag moet je leven, een buffer opbouwen én premie betalen voor je AOV.

De jaarruimte, dat is de maximale aftrekbare inleg voor lijfrente of pensioen, is afhankelijk van je inkomen en wat je al opbouwt via een eventuele werkgever. Voor de meeste zzp'ers die hun hele werkzame leven zelfstandig zijn, is die ruimte aanzienlijk. Maar onbeperkt is ze niet.

Komt de AOV-premie erbij, dan moet je keuzes maken. Ga je minder in pensioen stoppen? Of snij je in je privé-uitgaven? Of verhoog je je uurtarief?

Zo verdeel je je buffers slim

Er is geen universele formule, maar er zijn wel handige vuistregels om mee te beginnen.

Zorg eerst dat de basis staat. De verplichte AOV dekt straks het risico van langdurige arbeidsongeschiktheid. Dat is de vloer onder je financiën. Zonder die vloer heeft pensioenopbouw weinig zin: één ernstige ziekte kan alles wegvagen.

Bouw daarna een liquiditeitsbuffer op. Dat is gewoon een spaarpot voor de korte termijn: een paar maanden aan vaste lasten, voor als opdrachten tegenvallen of een factuur te laat betaald wordt. Vuistregel die veel financieel adviseurs hanteren: drie tot zes maanden aan uitgaven achter de hand. Let op: dit geld staat op een spaarrekening, niet in een pensioenpot. Je wilt het snel kunnen opnemen.

Pas daarna komt pensioenopbouw aan de beurt. En juist hier loont het om de fiscale ruimte te benutten. Stort je geld in een lijfrenteproduct of een bankspaarrekening, dan groeit je vermogen belastinguitgesteld. Dat is een groot voordeel ten opzichte van sparen in box 3, waar je vermogensrendementsheffing over betaalt.

Heb je na AOV-premie en een buffer nog ruimte over? Dan kun je overwegen om de jaarruimte volledig te benutten, of zelfs de reserveringsruimte aan te spreken — dat is opgebouwde maar ongebruikte aftrekruimte uit de afgelopen jaren. Veel zzp'ers weten niet dat ze die hebben.

De AOW als basis die je niet kunt negeren

Eén ding vergeten zzp'ers nog weleens: de AOW. Iedereen die in Nederland woont of werkt, bouwt AOW op. Dat is een basispensioen van de overheid dat je ontvangt zodra je de AOW-leeftijd bereikt. Voor een alleenstaande is dat bedrag op dit moment ruwweg 1.400 euro netto per maand, maar dat is niet genoeg om prettig van te leven als je gewend bent aan een hoger inkomen.

De AOW is de bodem. Wat je daarboven wilt hebben, moet je zelf regelen. En hoe eerder je daarmee begint, hoe minder je maandelijks opzij hoeft te leggen om hetzelfde eindresultaat te bereiken.

2026: het jaar om je zaken op orde te brengen

De verplichte AOV is nog niet ingevoerd, maar de richting staat vast. 2026 is het moment om je voor te bereiden: je verzekering regelen, je fiscale ruimte in kaart brengen en een bewuste keuze maken over hoeveel je in pensioen stopt.

Wie dat nu doet, hoeft straks niet in een keer grote aanpassingen te maken. En wie de fiscale voordelen slim gebruikt, merkt dat de verplichte premie minder pijn doet dan gevreesd.

Wil je weten hoeveel pensioenruimte jij als zzp'er hebt en hoe je die optimaal benut naast een AOV? Nationale-Nederlanden helpt je op weg met tools, uitleg en producten die passen bij jouw situatie als zelfstandige: kijk voor meer informatie bij NN.